• 1
Πέμπτη, 22 Οκτωβρίου 2015 21:50

Η ιστορία των δρόμων ως δρόμος για την ιστορία

Αρθρογράφος

Τις προηγούμενες ημέρες επ’ευκαιρία της εθνικής εορτής, θέλησα να ερευνήσω κατά πόσον οι Έλληνες νοιώθουν ευγνωμοσύνη γι’ αυτούς που τους έσωσαν από τους Ιταλούς. Έψαξα λοιπόν στον κατάλογο των οδών της Αττικής να δω ποιες οδοί είναι αφιερωμένες στον Πρωθυπουργό τής Νίκης του 1940, Ιωάννη Μεταξά και την τραγουδίστρια της Λευτεριάς, Σοφία Βέμπο. Σε μία υδροκέφαλη πόλη, λοιπόν, των πέντε περίπου εκατομμυρίων κατοίκων υπάρχουν ελάχιστες οδοί αφιερωμένες στην Βέμπο.

Πρόκειται για κάποια μικρά στενά, τα οποία δεν γνωρίζουν ούτε οι κάτοικοι της περιοχής, πράγμα που δεν ισχύει για τους λεγόμενους «δημοκράτες», που τους έχουν αφιερώσει εκτός από δρόμους και λεωφόρους (Βενιζέλος, Ανδρέας Παπανδρέου κ.λπ.) και όλα σχεδόν τα πολιτιστικά κέντρα της Ελλάδος (Μελίνα Μερκούρη)! «Είχανε βάλει ακόμη και στα λάχανα», όπως λέει ο θυμόσοφος λαός μας. Κι όμως, σε πολλές περιπτώσεις, ο λαός έχει αποδειχθεί σοφώτερος των αδαών δημάρχων. Η οδός Πειραιώς, για παράδειγμα, έγινε «Ελ. Βενιζέλου». Η Πανεπιστημίου, το ίδιο. Η Θησέως, επίσης. Κι όμως ουδείς χρησιμοποιεί για τις οδούς αυτές το όνομα του Βενιζέλου, ο οποίος μετά έγινε και σταθμός και πλοίο και προβλήτα και αεροδρόμιο, λες και δεν υπάρχει άλλος σπουδαίος έλληνας.

Μόλις εκλεγεί ένας δήμαρχος συνήθως κατασκευάζει τους οδοδείκτες τής περιοχής του, τους οποίους βάφει στο κομματικό του χρώμα. Έτσι είδαμε πράσινες πινακίδες σε πράσινους δήμους, κόκκινες σε κόκκινους, γαλάζιες αντιστοίχως αλλού, κίτρινες αλλού κ.λπ. Δεν αναρωτήθηκε, όμως, κανείς αν με αυτή την απρόσωπη αναφορά ενός ονόματος ο κόσμος γνωρίζει και τον αναγραφόμενο. Εδώ και χρόνια ένας σπουδαίος Έλληνας, ονόματι Μάρκος Αρβανίτης έχει εφεύρει ένα σύστημα οδωνυμικών πινακίδων, στο οποίο εκτός τού ονόματος αναγράφεται και η ιδιότης του τιμωμένου προσώπου ή της αναγραφομένης οδού. Δυστυχώς όμως κανείς δεν τις έχει υιοθετήσει, διότι ζούμε στην εποχή τής κατευθυνόμενης λήθης. Φαίνεται οι προμήθειες από τους κατασκευαστές υπερτερούν του εθνικού σκοπού! Δεν ενδιαφέρει κανέναν σε ποιον είναι αφιερωμένο το όνομα μιας οδού. Εξ άλλου ουδείς αφιέρωσε ένα όνομα από καθήκον ή ηθική υποχρέωση αλλά κυρίως από συμφέρον κομματικό, ψηφοθηρικό, οικονομικό ή άλλο. Αλλιώς δεν εξηγείται γιατί π.χ. η κεντρική οδός τού Πειραιώς, η οδός "Σωκράτους", έγινε «Βασιλέως Κωνσταντίνου» και ξανάγινε «Ηρώων Πολυτεχνείου», μόλις η μόδα της μεταπολίτευσης έφερε άρωμα «αριστερής ... προόδου» στην ηγεσία τού μεγάλου λιμανιού. Και τίς οίδε τι μέλει γενέσθαι ακόμα.

Κατά την γνώμη μου πρέπει να υπάρξει ένας νόμος, που να μην επιτρέπει στον ίδιο νομό δεύτερη ονοματοδοσία σε δρόμο για το ίδιο άτομο. Έτσι το όνομα ενός μόνο ήρωα θα παγιωθεί και δεν θα αλλάζει αναλόγως της κομματικής τοποθετήσεως ενός δημάρχου. Θα πρέπει να δίνονται εργασίες στα σχολεία της περιοχής για τους ήρωες που πρέπει να θυμόμαστε μέσω των οδών. Διότι έχουμε φθάσει στο σημείο για παράδειγμα, τα ονόματα των Ηρώων τού Αγώνα των Ελλήνων της ΕΟΚΑ για αποτίναξη του αγγλικού ζυγού και Ένωση με την Ελλάδα, Μιχαλάκη Καραολή και Ανδρέα Δημητρίου, να εμφανίζονται σε άλλες περιπτώσεις ως οδός "Καραολή Δημητρίου" (χωρίς παύλα) ή σε άλλες οδός "Κ. Δημητρίου".

Θυμόμαστε όλοι το έργο τού Σακελλάριου «Ένας ήρωας με παντούφλες». Ο ευφυής θεατρικός συγγραφέας μας εξηγεί πως δίνονται τα ονόματα σε αντίστοιχες περιπτώσεις. Ο στρατηγός Δεκαβάλας, ήρωας, αγνός, ανιδιοτελής και όπως όλοι οι αγνοί Έλληνες ήταν πτωχός. Κι όμως τον εκμεταλλεύθηκε ακόμη και ο συγγενής του, ο εξάδελφός του! Είναι βέβαια αξίωμα ότι στα κοράκια, στα λαμόγια δεν υπάρχει συγγένεια. Το διαπιστώνει ο ίδιος στο τέλος, που λέει: «την δουλειά την ξέρουμε. Ένα κονδύλιο, ένας χώρος, ένας ήρωας, ο ψωμόλυσσας ο Νάξιος, ο γλύπτης, διαθέσιμος για ένα κομμάτι ψωμί, και η φάμπρικα στήνεται καλά». Κι ο αγνός στρατηγός αναρωτιέται. «Σε ποιον ήταν αφιερωμένη η πλατεία πριν», ρωτάει τον εξάδελφο. «Πώς λεγόταν;» «Πλατεία Κατσιγιάννη», του απαντά ο επιτήδειος γενικός. «Τι ήταν αυτός», ξαναρωτά. «Ένας αγωνιστής τού 1821, που πολέμησε τον Αλή πασά». «Μα νά του πάρω το όνομα», αναρωτιέται ο στρατηγός. «Κάτι έκανε κι αυτός ο δόλιος για την πατρίδα». «Δεν βαριέσαι ξάδελφε», του απαντά ο ρεαλιστής πολιτικάντης. «Σημασία έχεις εσύ».

Με αυτή την νοοτροπία χτίζονται οι δρόμοι και οι ιστορία τους! Αν καμμιά φορά συμπέσει ο τιμώμενος να είναι πράγματι άξιος τιμής, αυτό ενδιαφέρει τους λίγους. Το ίδιο απαντά κι ο στρατηγός στην σύζυγό του. «Βρε γυναίκα, νομίζεις πως ό,τι έκανα εγώ για την πατρίδα με το σπαθί στο χέρι, το έκανα για μερικούς χαραμοφάηδες; Ό,τι έκανα εγώ, το έκανα για ένα ολόκληρο Γένος!»

Σήμερα οι δρόμοι αλλάζουν όνομα, διότι ζούμε στην εποχή τής κατευθυνόμενης λήθης! Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν κλείνονται συμβάσεις για τις πινακίδες των δρόμων. Το πρώτο είναι ο γενικός πολιτικός στόχος. Το δεύτερο αποτελεί παράπλευρη σύμβαση προς όφελος κάποιων! Για να καταλάβετε καλύτερα το σκεπτικό μου, θα σας αναφέρω λίγα λόγια από το βιβλίο τού Νομπελίστα Μίλαν Κούντερα «Το βιβλίο του γέλιου και της λήθης» (εκδόσεις Εστίας). Σε ένα κεφάλαιο αυτού τού βιβλίου αναφέρεται στον Κάφκα, «…στο μυθιστόρημα του οποίου η Πράγα είναι μια πόλη δίχως μνήμη. Μια πόλη, που έχει λησμονήσει ακόμα και το όνομά της. Σ’ αυτή την πόλη δεν ακούγεται κανένα τραγούδι, που να μας θυμίζει την στιγμή τής γέννησής του και να συνδέει έτσι το παρόν με το παρελθόν! Ο χρόνος στο μυθιστόρημα του Κάφκα είναι ο χρόνος μιας ανθρωπότητας που έχασε την συνέχεια με την ανθρωπότητα, μιας ανθρωπότητας που δεν ξέρει τίποτα πια και δεν θυμάται τίποτα πια και κατοικεί σε πόλεις που δεν έχουν όνομα και που οι δρόμοι τους είναι δρόμοι χωρίς όνομα ή έχουν ένα όνομα διαφορετικό απ’ το χθεσινό, γιατί το όνομα είναι μια συνέχεια με το παρελθόν και οι άνθρωποι που δεν έχουν παρελθόν είναι άνθρωποι χωρίς όνομα...»

Και λίγο πιο κάτω αναφέρει «οι χιλιάδες πέτρινοι άγιοι (σ.σ. αναφέρεται στους μπαρόκ καθολικούς ναούς και στα ονόματα που έδιναν στους δρόμους) είναι που σας κοιτάζουν απ’ όλες τις μεριές και σας απειλούν και σας κατασκοπεύουν, σας υπνωτίζουν, είναι η φρενήρης στρατιά των κατακτητών που κατέκλυσαν την Βοημία πριν από 350 χρόνια, για να ξεριζώσουν από την ψυχή τού λαού την πίστη του και την γλώσσα του»!

Αναφερόμενος δε στον δρόμο που γεννήθηκε η πρωταγωνίστριά του απαριθμεί τις τέσσερις αλλαγές του ονόματος της οδού τού πατρικού της σπιτιού, τονίζοντας: «Κι όμως, ήταν πάντα ο ίδιος δρόμος, απλώς του άλλαζαν συνέχεια όνομα, του έκαναν πλύση εγκεφάλου, για να τον αποβλακώσουν»!

«Στους δρόμους που δεν γνωρίζουν το ίδιο τους το όνομα, περιφέρονται τα φαντάσματα των γκρεμισμένων μνημείων, φυτρώνουν σήμερα κατά χιλιάδες τα αγάλματα των προβεβλημένων από το σύστημα (σ.σ. στο βιβλίο αναφέρεται ο Λένιν). Φυτρώνουν σαν το χορτάρι στα ερείπια, σαν μελαγχολικά άνθη τής λήθης...»!

Και είχε απόλυτο δίκιο ο σπουδαίος συγγραφέας. Ένας δρόμος, που αλλάζει συνεχώς όνομα σβήνει το προηγούμενο με τον σβηστήρα του επομένου, μέχρις ότου όλοι να ξεχασθούν. Έτσι σε μια πόλη δίχως μνήμη, θα γραφεί νέα ιστορία, νέοι πλασματικοί ήρωες, τους οποίους θα επευφημούν νέοι βλάκες χειροκροτητές ψηφοφόροι! Και την Βέμπο σε λίγα χρόνια δεν θα την θυμάται κανείς κι ας είναι η τραγουδίστρια της Νίκης!

Ακολουθήστε μας!

facebook twitter google+ youtube instagram

Σήκω Έλληνα ραδιοφ. εκπομπές

σηκω έλληνα ραδιοφωνικές εκπομπές